Điều khiến tôi ngạc nhiên sau nhiều năm tư vấn ERP
Tôi từng nghĩ rằng khi doanh nghiệp triển khai ERP, ban lãnh đạo sẽ có đầy đủ dữ liệu để đưa ra quyết định nhanh hơn.
Nhưng thực tế không hoàn toàn như vậy.
Nhiều doanh nghiệp đã có ERP.
Có Dashboard.
Có Power BI.
Có hàng trăm báo cáo.
Có rất nhiều dữ liệu.
Nhưng mỗi khi cần trả lời một câu hỏi đơn giản như:
- Sản phẩm nào đang tạo lợi nhuận thấp nhất?
- Nhà cung cấp nào đang làm tăng chi phí?
- Khách hàng nào bắt đầu giảm doanh thu?
- Dự án nào đang vượt ngân sách?
Câu trả lời vẫn mất nhiều ngày.
Đó là lúc tôi nhận ra:
Vấn đề của doanh nghiệp không phải là thiếu dữ liệu.
Vấn đề là chưa xây dựng được một hệ thống giúp dữ liệu trở thành quyết định.
ERP không tạo ra quyết định
Đây là một hiểu lầm rất phổ biến. ERP không giúp doanh nghiệp ra quyết định. ERP chỉ ghi nhận giao dịch. Mỗi hóa đơn.
Mỗi phiếu nhập kho.
Mỗi đơn hàng.
Mỗi bút toán.
Tất cả đều là dữ liệu.
Nếu dữ liệu không được chuẩn hóa, kết nối và phân tích đúng cách, ERP chỉ là một kho lưu trữ giao dịch lớn hơn phần mềm kế toán.
Điều tạo ra quyết định không phải là ERP.
Đó là một kiến trúc dữ liệu tốt.
Mỗi báo cáo đều phản ánh một cách nghĩ
Tôi thường hỏi ban điều hành một câu rất đơn giản.
“Nếu sáng mai chỉ được xem ba chỉ số, anh chị sẽ chọn gì?”
Điều thú vị là câu trả lời gần như luôn khác nhau.
CEO quan tâm tăng trưởng.
CFO quan tâm dòng tiền.
COO quan tâm hiệu suất vận hành.
Sales Director quan tâm doanh thu.
Không ai sai.
Nhưng nếu mỗi người nhìn vào một bộ dữ liệu khác nhau, doanh nghiệp sẽ rất khó đưa ra những quyết định thống nhất.
Một hệ thống quản trị tốt không tạo ra nhiều báo cáo hơn.
Nó giúp mọi người cùng nhìn về một phiên bản sự thật.
Điều doanh nghiệp cần là một “Data Operating System”
Tôi không dùng khái niệm này để nói về phần mềm.
Tôi dùng nó để nói về cách doanh nghiệp vận hành bằng dữ liệu.
Một Data Operating System cần trả lời được bốn câu hỏi.
- Dữ liệu được tạo ra ở đâu?
- Dữ liệu nào là đáng tin cậy nhất?
- Ai chịu trách nhiệm cho từng chỉ số?
- Khi một chỉ số thay đổi, doanh nghiệp sẽ hành động như thế nào?
Nếu không trả lời được bốn câu hỏi này, việc đầu tư thêm Dashboard hay AI cũng chỉ giúp tạo ra nhiều biểu đồ hơn.
Không tạo ra nhiều quyết định hơn.
Chuyển đổi số thực chất là chuyển đổi cách ra quyết định
Rất nhiều dự án chuyển đổi số tập trung vào công nghệ.
Tôi cho rằng điều đó mới chỉ là một nửa bức tranh.
Nửa còn lại là thay đổi cách doanh nghiệp đưa ra quyết định.
Một doanh nghiệp trưởng thành không hỏi:
“Chúng ta có dữ liệu không?”
Họ hỏi:
“Dữ liệu này sẽ thay đổi quyết định nào?”
Đó là hai tư duy hoàn toàn khác nhau.
Điều tôi học được từ các dự án ERP
Sau nhiều năm đồng hành cùng doanh nghiệp, tôi không còn xem ERP là mục tiêu cuối cùng.
ERP là nền tảng.
Điều quan trọng hơn là doanh nghiệp sử dụng nền tảng đó để xây dựng một hệ thống quản trị minh bạch, nơi mọi quyết định đều được hỗ trợ bởi dữ liệu đáng tin cậy.
Khi điều đó xảy ra, các cuộc họp sẽ ngắn hơn.
Những tranh luận về số liệu sẽ ít hơn.
Ban lãnh đạo sẽ dành nhiều thời gian hơn để thảo luận về giải pháp thay vì tranh cãi xem con số nào là đúng.
Đó mới là giá trị lớn nhất của chuyển đổi số.
Lời kết
Tôi tin rằng trong những năm tới, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn thuộc về doanh nghiệp có nhiều dữ liệu nhất.
Lợi thế sẽ thuộc về doanh nghiệp ra quyết định nhanh hơn và đúng hơn từ cùng một lượng dữ liệu.
ERP, BI hay AI đều chỉ là công cụ.
Điều tạo nên khác biệt là cách doanh nghiệp thiết kế hệ thống quản trị của mình.
Đó cũng là lý do tôi luôn tin rằng:
Dữ liệu không giúp doanh nghiệp thành công.
Những quyết định được tạo ra từ dữ liệu mới tạo nên thành công.
Về tác giả
Lạc Phạm là CEO & Founder của S4 Consulting, đơn vị tư vấn triển khai Acumatica Cloud ERP và Oracle NetSuite tại Việt Nam.
Ông theo đuổi triết lý Data-Driven Business, giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu thay vì cảm tính. Trong nhiều năm tư vấn ERP cho doanh nghiệp Việt Nam, ông tập trung nghiên cứu các chủ đề về Enterprise Architecture, ERP Strategy, Cost Optimization và Hybrid 2-Tier ERP.