Khi giá thép biến động, CFO nhà thầu nên xử lý theo ba bước: xác định phần thép đã được cam kết giá qua hợp đồng, đơn mua hàng và phần còn để ngỏ; cập nhật dự báo chi phí còn lại theo đơn giá dự kiến mới cho phần chưa cam kết; và đánh giá tác động lên biên lợi nhuận, dòng tiền của từng công trình để quyết định mua trước, điều chỉnh hợp đồng hay đàm phán phát sinh. Cả ba bước đều cần dữ liệu thép theo công trình nằm trên ERP, không phải trên các file Excel rời.
Vì sao giá thép là rủi ro lớn với nhà thầu?
Thép là vật tư chiếm tỷ trọng lớn trong nhiều loại công trình, đặc biệt là nhà xưởng, kết cấu thép, hạ tầng. Hợp đồng xây dựng thường có giá cố định hoặc chỉ cho phép điều chỉnh giá trong những điều kiện nhất định, trong khi thời gian thi công kéo dài nhiều tháng. Khoảng cách giữa thời điểm chào giá và thời điểm mua thép là nơi rủi ro phát sinh.
KPMG Global Construction Survey 2023 ghi nhận các doanh nghiệp xây dựng chịu áp lực từ lạm phát năng lượng, vật liệu và tiền lương. Với nhà thầu Việt Nam, biến động giá thép trong nước cũng chịu tác động từ thị trường thế giới và chính sách thương mại.
Chi phí cam kết giúp CFO đo rủi ro giá thép thế nào?
Chi phí cam kết (commitments) cho biết phần thép đã khóa giá qua đơn mua hàng và hợp đồng. Phần còn lại của ngân sách thép chưa cam kết là phần chịu rủi ro giá. Trên Acumatica Construction Edition, mỗi đơn mua hàng gắn với dự án tự tạo chi phí cam kết, nên CFO thấy ngay tỷ lệ thép đã khóa giá của từng công trình. Bài commitments – chi phí cam kết dự án xây dựng giải thích chi tiết.
Thấy ngay tác động của giá thép lên từng công trình
Xem dự báo chi phí theo đơn giá, chi phí cam kết và quản lý phát sinh trên Acumatica cùng chuyên gia S4.
Cập nhật dự báo theo đơn giá thép mới như thế nào?
Từ bản 2026 R1, Acumatica cho phép dự báo chi phí theo khối lượng còn lại và đơn giá dự kiến. Khi giá thép thay đổi, kỹ sư dự toán chỉ cần cập nhật đơn giá dự kiến cho phần thép chưa mua, hệ thống tính lại chi phí còn phải chi, tổng chi phí dự kiến và biên lợi nhuận dự kiến. Bản dự báo được duyệt sẽ cập nhật ngân sách dự án.
CFO có thể chạy nhiều kịch bản đơn giá để thấy công trình nào nhạy cảm nhất với giá thép, từ đó ưu tiên mua trước cho các công trình đó.
Khi nào nên đàm phán phát sinh với chủ đầu tư?
Nếu hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá, dữ liệu trên ERP về khối lượng thép, thời điểm mua và đơn giá thực tế là căn cứ cho hồ sơ điều chỉnh. Quy trình quản lý phát sinh trên Acumatica giúp theo dõi yêu cầu thay đổi từ lúc đề xuất đến lúc được duyệt và đưa vào thanh toán.
Dòng tiền bị ảnh hưởng ra sao khi mua thép trước?
Mua thép trước để khóa giá giảm rủi ro chi phí nhưng tăng nhu cầu vốn lưu động. CFO cần cân đối giữa tiết kiệm chi phí kỳ vọng và chi phí vốn. Khi kế hoạch mua hàng, lịch thanh toán nhà cung cấp và kế hoạch thu tiền từ chủ đầu tư cùng nằm trên ERP, việc mô phỏng dòng tiền trở nên khả thi.
Kết luận
Biến động giá thép không thể tránh, nhưng có thể đo lường và quản lý. Chi phí cam kết, dự báo theo đơn giá và quản lý phát sinh là ba công cụ cốt lõi, đều có sẵn trong Acumatica Construction Edition. Xem thêm bài ERP cho nhà thầu kết cấu thép.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết công trình nào chịu rủi ro giá thép nhiều nhất?
So sánh phần ngân sách thép chưa cam kết của từng công trình và chạy kịch bản đơn giá trên dự báo chi phí.
Acumatica có dự báo chi phí theo đơn giá không?
Có. Từ bản 2026 R1, dự báo có thể tính theo khối lượng còn lại nhân đơn giá dự kiến.
Có nên mua thép trước để khóa giá?
Tùy cân đối giữa tiết kiệm chi phí kỳ vọng và chi phí vốn lưu động; cần mô phỏng dòng tiền trước khi quyết định.